ใบขับขี่ตลอดชีพ ถือเป็นสิ่งที่คนขับรถในยุค Gen X ภาคภูมิใจ เพราะกว่าจะได้มานั้น ต้องฝ่าด่านทดสอบสุดโหดของกรมการขนส่งมาอย่างเข้มข้น อีกทั้งเทคโนโลยีของรถยนต์ในยุคนั้น ยังอยู่ในระดับที่ไม่มีตัวช่วยอะไรมากมาย โดยแน่นอนว่าไม่มีทั้ง กล้องมองรอบทิศทาง เซ็นเซอร์กะระยะ หรืออากบางคันอาจไม่มีแม้แต่ ระบบเกียร์อัตโตมัติ หรือพวงมาลัยพาวเวอร์ เลยก็เป็นได้ แต่แน่นอนว่า สิ่งที่ได้มานั้นคุ้มค่า เพราะแม้ว่าจะมีค่าใช้จ่ายมีการทำที่สูง (ประมาณ 1,000 บาท หรือแพงกว่าการทำในขับขี่แบบ 1 ปี ถึง 10 เท่า) แต่ ใบขับขี่ตลอดชีพ เป็นเครื่องยืนยันว่า คุณจะสามารถขับขี่รถประเภทที่ระบุไว้ในใบขับขี่ ไม่ว่าจะเป็นรถยนต์ส่วนบุคคล หรือมอเตอร์ไซค์ ได้อย่างถูกกฎหมาย อย่างไรก็ตาม…เป็นที่น่าเสียดาย ที่กรมการขนส่งทางบก ได้ยกเลิกการอนุญาตออก ใบขับขี่ตลอดชีพ ไปตั้งแต่วันที่ 28 กรกฎาคม 2546 ทำให้บุคคลที่เกิดตั้งแต่ช่วงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2526 เป็นต้นไป (อายุยังไม่ครบ 20 ปี บริบูรณ์ ณ เวลานั้น) ไม่สามารถทำ ใบขับขี่ตลอดชีพ ได้ โดยทำได้สูงสุดที่ 5 ปี เท่านั้น
จุดประสงค์อย่างหนึ่งของการยกเลิก ใบขับขี่ตลอดชีพ เป็นใบขับขี่แบบ 5 ปี คือ ความต้องการที่จะทดสอบสมรรถภาพของผู้ขับขี่ให้พร้อมสำหรับการใช้รถใช้ถนนอย่างปลอดภัยอยู่เสมอ
ความแตกต่างของใบขับขี่ตลอดชีพแบบดั้งเดิมกับแบบปัจจุบัน
รูปแบบของ ใบขับขี่ตลอดชีพ ในยุคแรก จะเป็นแบบกระดาษพิมด้วยเครื่องพิมดีด หรือเครื่องปริ้นท์ แล้วเคลือบใสเพื่อป้องกันความเสียหาย ซึ่งเป็นเอกสารทางราชการที่ยังคงใช้ได้จนถึงทุกวันนี้ (ไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็นรูปแบบใหม่ เพียงแต่การใช้แบบกระดาษ จะไม่สามารถลิ้งค์กับข้อมูลในระบบออนไลน์เช่นเดียวกับแบบ Smart Card) ซึ่งทางกรมการขนส่งทางบก เปิดให้เปลี่ยนเป็นรูปแบบ Smart Card ได้ตามความสมัครใจ เพื่อให้ข้อมูลลิ้งค์กับระบบออนไลน์ และสามารถแสดง ใบขับขี่ตลอดชีพ ผ่านทางแอพพลิเคชั่น DLT QR Licence โดยใบขับขี่รูปแบบ Smart Card (ทั้งตลอดชีพ, 5 ปี และ 2 ปี) มีข้อดี คือ หากมีความจำเป็นต้องไปขับรถใน 10 ประเทศ AEC สามารถแสดงใบขับขี่รูปแบบปัจจุบันได้เลย โดยไม่ต้องทำใบขับขี่สากล
การสอบใบขับขี่ในยุคก่อน ถือว่ามีความเข้มข้น เนื่องจากตัวรถยังไม่มีอุปกรณ์อำนวยความสะดวก รวมถึงระบบช่วยเหลือในระดับเดียวกับรถในยุคปัจจุบัน
รูปแบบใบขับขี่ตลอดชีพแบบดั้งเดิม
แต่สิ่งที่ชวนปวดหัวที่สุดเรื่องหนึ่ง สำหรับการถือ ใบขับขี่ตลอดชีพ ก็คือ หากทำใบขับขี่หาย แล้วต้องยอมทำใหม่ จะยังคงได้ในขับขี่แบบตลอดชีพอยู่หรือเปล่า หรือจะได้แค่ 5 ปี เนื่องจากการทำ ใบขับขี่ตลอดชีพ นั้น ถูกยกเลิกไปนานแล้ว ในครั้งนี้ #ทีมขับซ่า ข้อสรุปข้อมูลแบบพอเข้าใจได้ง่ายๆ ดังนี้
ข้อดีของใบขับขี่ในรูปแบบ Smart Card คือ สามารถใช้งานได้ใน 10 ประเทศเพื่อนบ้าน โดยที่ไม่ต้องทำใบขับขี่สากล
หายหรือขาดอายุจากแบบไหน ได้คืนในแบบนั้น
ข่าวดี คือ เมื่อคุณทำ ใบขับขี่ตลอดชีพ หรือใบขับขี่รูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง หาย (รวมถึงกรณีขาดต่ออายุนานเกิน 1 และ 3 ปี ที่อย่างแย่สุดๆ คือ ต้องอบรม สอบใหม่ ทั้งข้อเขียน และขับขี่) กรมการขนส่งทางบก จะออกใบขับขี่ให้ใหม่ในประเภทเดียวกับใบขับขี่ประเภทล่าสุดที่คุณมีมาให้ ซึ่งในกรณีที่คุณทำ ใบขับขี่ตลอดชีพ หาย แล้วไปขอทำใหม่ ใบขับขี่ใบใหม่ที่ได้กลับมา จะยังคงเป็น ใบขับขี่ตลอดชีพ เหมือนเดิม ในทำนองเดียวกัน หากคุณเคยมีใบขับขี่แบบ 5 ปี แล้วขาดการต่ออายุนานเกิน 3 ปี จนต้องอบรม สอบข้อเขียน และสอบขับขี่ใหม่ เสมือนการเริ่มทำใบขับขี่ใบแรกในชีวิต ใบขับขี่ที่ได้กลับมา จะเป็นใบขับขี่ที่มีอายุการใช้งาน 5 ปี เช่นเดิม โดยไม่ต้องกลับไปเริ่มนับหนึ่งใหม่ กับใบขับขี่ชั่วคราวแบบ 2 ปี เหมือนผู้ที่เพิ่งจะมีใบขับขี่ใบแรก
จองคิว (หรือ Walk In) ยื่นเรื่อง ทำตามขั้นตอนที่เจ้าหน้าที่แนะนำ ชำระค่าธรรมเนียม 105 บาท ถ่ายรูป รอรับบัตร…เสร็จทุกขั้นตอนใน 15 นาที
ขั้นตอนและค่าใช้จ่ายในการทำ ใบขับขี่ตลอดชีพ ใหม่
สำหรับขั้นตอนการขอ ใบขับขี่ตลอดชีพ เพื่อทดแทนใบเดิมที่อาจชำรุดหรือสูญหายนั้นไม่ยาก ไม่มีความจำเป็นต้องแจ้งความ รวมถึงไม่ต้องอบรมและสอบข้อเขียนใหม่ โดยสามารถเข้าไปยื่นความจำนงได้ผ่านแอพฯ DLT Smart Queue แล้วเลือก ออกใบแทน ชำรุด สูญหาย เพื่อจองคิวที่จะเข้าไปทำใบขับขี่ใบใหม่ แต่หากไม่ต้องการจองคิว ยังสามารถ Walk In เข้าไปที่สำนักงานขนส่งในเวลาทำการ 8.30 – 16.30 น. (ปิดรับยื่นคำขอ 15.30 น.) ได้โดยตรงอีกด้วย สิ่งสำคัญที่ต้องเตรียมไปในวันที่ไปขอ ใบขับขี่ตลอดชีพ ใบใหม่ ก็คือ บัตรประชาชนตัวจริง และใบขับขี่เดิม (กรณีชำรุด หรือต้องการเปลี่ยนจากแบบกระดาษเป็น Smart Card) เมื่อถึงขนส่งแล้ว ให้ยื่นคำร้องและทำตามขั้นตอนที่เจ้าหน้าที่แนะนำ ชำระค่าธรรมเนียม ถ่ายรูปทำบัตรใหม่ ใช้เวลาประมาณ 15 นาที โดยค่าธรรมเนียมการขอ ใบขับขี่ตลอดชีพ ใหม่ จะอยู่ที่ 105 บาท (ประกอบด้วย ค่าคำขอ 5 บาท และค่าธรรมเนียมใบแทน 100 บาท)
