หลายๆ ครั้ง ที่เรานำรถเข้าไป เปลี่ยนยาง ที่ศูนย์บริการ, Quick Service หรือ Tire Shop ผู้ให้บริการ มักจะถามผู้ที่นำรถเข้าใช้บริการอย่างสมัครใจว่า ต้องการ ถ่วงล้อ และ ตั้งศูนย์ ด้วยหรือไม่ ? ผู้ใช้หลายๆ คนที่ไม่ได้คิดอะไร หรือไม่ได้มีข้อมูลในเชิงลึก ก็มักจะเลือกตอบแบบรวมๆ กันไปเลยว่า ทำไปเลยทั้งหมด ซึ่งอาจส่งผลต่อค่าใช้จ่ายในการเข้ารับบริการที่เพิ่มขึ้น (โดยไม่จำเป็น) ในครั้งนี้ #ทีมขับซ่า จะพามาคลายข้อสงสัย ทำความเข้าใจกันไปทีละสเต็ปของการเปลี่ยนยาง ตั้งศูนย์ และ ถ่วงล้อ ควรทำหรือไม่ และเพราะเหตุใตจึงเป็นเช่นนั้น ? ไปหาคำตอบพร้อมๆ กันได้เลย !
ตั้งศูนย์ จำเป็นต้องทำทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนยางหรือไม่ ? หรือควรทำตอนไหน ? หาคำตอบไปพร้อมๆ กัน
ตั้งศูนย์ = การปรับค่ามุมล้อให้ใกล้เคียงกับค่าที่โรงงานกำหนด
การตั้งศูนย์ คือ การปรับระยะช่วงล่างให้เหมาะสม เพื่อให้หน้ายางสัมผัสกับพื้นถนนมากที่สุด โดยปกติแล้ว รถแต่ละรุ่น จะมีค่ามุมล้อมาตรฐาน ทั้ง Camber, Toe และ Caster ที่โรงงานกำหนดไว้ (ค่าเหล่านี้มักจะมีอยู่เป็นข้อมูล Data Base ในเครื่องตั้งศูนย์แต่ละรุ่น ซึ่งจำเป็นจะต้องมีการอัพเดทอย่างต่อเนื่อง เมื่อมีรถรุ่นใหม่ๆ เพิ่มเข้ามา) อันเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการสัมผัสของหน้ายางกับพื้นถนน, การทรงตัวของรถทั้งในทางตรงและทางโค้ง รวมถึงรูปแบบการสึกหรอของยาง โดยศูนย์ล้อที่ผิดปกติมากเกินไป อาจส่งผลให้ยางกินนอก-ใน หรือสึกหรอเป็นบั้งคลื่น ซึ่งล้วนส่งผลให้อายุการใช้งานของยางสั้นลงตามไปด้วย
ชิ้นส่วนต่างๆ ในระบบช่วงล่าง ล้วนมีผลต่อประสิทธิภาพในการขับขี่ด้วยกันทั้งสิ้น
ค่ามุมล้อ ส่งผลต่อสมรรถนะการขับขี่ รวมถึงการสึกหรอของยางโดยตรง
เปลี่ยนยาง ไม่ใช่ปัจจัยหลักที่ทำให้ค่ามุมล้อผิดเพี้ยน การตั้งศูนย์…จึงไม่ใช่สิ่งจำเป็น
ผู้ใช้รถหลายคนอาจมีความเชื่อผิดๆ จากที่ได้ยินติดหูมาอย่างยาวนานว่า เวลาที่เปลี่ยนยาง ตะต้องทำการตั้งศูนย์ควบคู่กันไปด้วย แต่ในความเป็นจริงแล้ว ขั้นตอนของทั้ง 2 อย่าง ไม่ถือว่ามีความเกี่ยวข้องกันโดยตรง การเปลี่ยนยาง คือ การถอดล้อออกมาจากดุมล้อ เพื่อนำมาถอดและใส่ยางที่เครื่องถอด-ใส่ หลังจากนั้นจึงใส่และยึดติดกับดุมด้วยน็อตล้อตามเดิม จะเห็นได้ว่า ขั้นตอนของการถอดล้อ เปลี่ยนยางนั้น ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงระยะต่างๆ ของช่วงล่าง ที่เป็นสิ่งที่ทำให้มุมล้อ หรือค่าต่างๆ ผิดเพี้ยนไป (ซึ่งต้องปรับแก้ด้วยการตั้งศูนย์) ดังนั้น…เพื่อทำความเข้าใจกันง่ายๆ หากไม่ต้องการเพิ่มค่าใช้จ่ายในการถอดล้อ เปลี่ยนยาง การตั้งศูนย์ ไม่ถือว่าเป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องทำทุกครั้งเมื่อมีการถอดล้อเปลี่ยนยาง อย่างที่หลายคนเข้าใจ
เมื่อการเปลี่ยนยาง ไม่ได้ทำให้มุมล้อผิดเพี้ยนไป การตั้งศูนย์…อาจยังไม่ใช่สิ่งจำเป็นขนาดไม่ทำแล้วจะส่งผลร้ายแรง
สิ่งหนึ่งที่เป็นตัวแปรที่ทำให้ยางเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ คือ การเสื่อมประสิทธิภาพของชิ้นส่วนช่วงล่าง
แล้วทำไม…ผู้ให้บริการถึงยังแนะนำให้ตั้งศูนย์เมื่อเปลี่ยนยาง
อย่างไรก็ตาม…แม้ว่าการเปลี่ยนยาง และการตั้งศูนย์ จะไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกันโดยตรง แต่สาเหตุหนึ่งที่บรรดาศูนย์บริการแนะนำให้ผู้ใช้รถตั้งศูนย์ทุกครั้งเมื่อมีการเปลี่ยนยางก็คือ หากรถคันดังกล่าว เคยมีปัญหาเกี่ยวกับศูนย์ล้อ เช่น พวงมาลัยไม่ตรง, รถวิ่งไม่ตรงหรือมีอาการกินซ้าย-กินขวา, พวงมาลัยไม่คืนตรงเวลาหักเลี้ยว หรือแม้แต่ยางมีอาการกินนอก-กินใน การตั้งศูนย์พร้อมๆ กับการเปลี่ยนยางเซ็ตใหม่ ถือเป็นโอกาสอันดีที่จะได้รีเซ็ตเพื่อลดความผิดปกติจากการใช้งาน ซึ่งอาจส่งผลให้ยางเซ็ตใหม่ที่เพิ่งเปลี่ยนเข้าไป มีอายุการใช้งานที่สั้นลง อีกทั้งยังถือเป็นการลดโอกาสที่จะเกิดความเสียหายของช่วงล่างที่อาจลุกลาม บานปลายมากขึ้นอีกด้วย เพราะโดยปกติแล้ว เวลาที่เราใช้รถ แม้ว่าจะไม่ได้มีการปรับค่ามุมล้อหรือระยะของช่วงล่างให้เปลี่ยนไปโดยตรง แต่ลักษณะการใช้งานบางอย่าง เช่น การตกหลุมแรงๆ หรือการที่บู๊ชชิ่ง จุดลิ้งค์ต่างๆ เกิดการสึกหรอจากการใช้งานในระยะยาว ก็อาจส่งผลให้ระยะการทำงานของช่วงล่าง รวมถึงค่ามุมล้อ มีความผิดเพี้ยนไปได้ด้วยเช่นกัน อีกนัยหนึ่ง การตั้งศูนย์จะมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เมื่อรถคันดังกล่าว มีการกระทำใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับจุดยึดของช่วงล่าง เช่น การเปลี่ยนโช้ก, เปลี่ยนลูกหมาก หรือชิ้นส่วนใดๆ ของช่วงล่างที่มีการเคลื่อนไหว เนื่องจากการติดตั้งชิ้นส่วนใหม่ๆ ที่สามารถขยับ หรือปรับเปลี่ยนตำแหน่งได้เข้าไป จะส่งผลโดยตรงให้มุมล้อ หรือค่าต่างๆ ของช่วงล่างที่ถูกเซ็ตไว้ มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรู้สึกได้แบบชัดเจน เช่น อาการพวงมาลัยไม่ตรง, รถวิ่งไม่ตรง, เลี้ยวแล้วพวงมาลัยไม่คืน หรือคืนตรงช้า เป็นต้น
สิ่งที่จำเป็นจะต้องทำทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนยาง คือ การถ่วงล้อ เพื่อสร้างสมดุลในการหมุน
ถ่วงล้อ…สิ่งที่ต้องทำเสมอเมื่อเปลี่ยนยาง
ตั้งศูนย์ อาจจะไม่ใช่สิ่งที่จำเป็นจะต้องทำทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนยาง แต่สิ่งหนึ่งที่จำเป็นต้องทำทุกครั้ง (ไม่ทำไม่ได้) ซึ่งเรามักจะได้ยินควบคู่ไปกับการตั้งศูนย์ก็คือ การถ่วงล้อ อันถือเป็นการแก้ไขความสมดุลของน้ำหนักที่เกิดจาก การผลิตยาง (ของทั้งล้อและยาง ซึ่งยางมีโอกาสที่จะเกิดความไม่สมดุลจากการผลิตได้มากกว่า) โดยการถ่วงด้วยตะกั่วในจุดที่วัดค่าน้ำหนักได้แตกต่างจากส่วนอื่นๆ เพื่อถ่วงให้น้ำหนักของล้อเท่ากันในทุกๆ จุดของวงล้อ ลดอาการสั่นใจขณะที่วิ่ง ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว การถ่วงล้อ จะมีอยู่ 2 รูปแบบ คือ การถอดล้อออกมาถ่วง (เช่น การถ่วงล้อเมื่อเปลี่ยนยาง) และการถ่วงจี้ ที่เป็นการถ่วงแบบไม่ต้องถอดล้อ (มักใช้ในกรณีที่เมื่อถ่วงแบบถอดล้อแล้ว แต่ยังมีอาการสั่นอยู่บ้าง) เพื่อสร้างสมดุลในจุดที่ละเอียดขึ้นไปอีกขั้น โดยปกติแล้ว…การถ่วงล้อควรจะทำกับล้อทั้ง 4 ล้อ ในทุกครั้งที่เปลี่ยนหรือถอดสลับยาง
การตั้งศูนย์ อาจไม่ใช่สิ่งจำเป็น แต่หากทำได้ ก็อาจเป็นปัจจัยหนึ่ง ที่ช่วยยืดอายุการใช้งานของยาง กับส่วนประกอบที่เกี่ยวข้องในระบบช่วงล่างได้เช่นกัน
แม้ว่าการ ตั้งศูนย์ล้อ อาจไม่ใช่สิ่งที่จำเป็นจะต้องทำทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนยาง แต่อย่างไรก็ตาม…คงไม่ปฏิเสธได้ว่า การตั้งศูนย์ล้อทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนยาง ก็ย่อมที่จะเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยยืดอายุการใช้งานของยางเซ็ตใหม่ที่ใส่เพิ่มเข้าไป (โดยเฉพาะเมื่อยางเก่า มีร่องรอยการสึกหรอที่ผิดปกติ เช่น กินนอก-ใน หรือดอกยางสึกเป็นบั้ง) อีกทั้งยังเป็นเสมือนการรีเซ็ตความสมบูรณ์ เที่ยงตรง สำหรับระยะการทำงานของช่วงล่าง ซึ่งส่งผลให้ผู้ขับขี่ สามารถบังคับ ควบคุมรถคันดังกล่างได้อย่างมั่นใจมากขึ้น ทั้งนี้ทั้งนั้น…สิ่งที่ต้องทำเมื่อเปลี่ยนยางทุกครั้ง คือ การถ่วงล้อ เพื่อให้การหมุนเป็นไปอย่าสมดุล ลดอาการสั่น อันเป็นอีกหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้องประกอบต่างๆ ของช่วงล่าง เสื่อมสภาพก่อนเวลาอันควรนั่นเอง
