ไม่น่าเชื่อว่า เหตุไม่คาดฝันของคนใช้รถใช้ถนนในประเทศไทยจะเกิดกันแบบรายวัน โดยในช่วงไม่กี่สัปดาห์ เกิดเหตุการ์ณ ไฟไหม้รถ EV มาแล้วหลายครั้ง แม้ว่าต้นตอของปัญหาจะเกิดมาจากหลากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น เรื่องมาตรฐานของบรรดาซัพพลายเออร์ผู้ผลิตแบตเตอรี่ หรือจะเป็น ความบกพร่องในการเดินวงจรไฟฟ้าสำหรับเครื่องชาร์จรถยนต์ภายในบ้าน อย่างไรก็ตาม แม้ว่าต้นตอที่แท้จริงของเหตุการณ์ ไฟไหม้รถ EV อาจไม่ได้เกิดตัวรถโดยตรง แต่คงต้องยอมรับว่า นี่เป็นเรื่องร้ายแรงที่สร้างความตื่นตระหนกให้กับผู้ใช้ รวมถึงความลังเลที่จะตัดสินใจ สำหรับคนที่กำลังมองหารถ EV ไว้ใช้งานในอนาคต
เหตุการณ์แบบนี้ อาจไม่เกิดขึ้น หากรถ EV ถูกยกระดับความปลอดภัยให้สูงขึ้นไปอีกขั้น
จีน…แหล่งสำคัญสำหรับการพัฒนา ผลิต และส่งออกรถ EV
จีนถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีจำนวนผู้ใช้งาน รถยนต์พลังงานใหม่ (xEV) เป็นจำนวนมาก หากเทียบประชากรรถยนต์ในประเทศ รถในกลุ่มนี้ จะมีอัตราส่วนที่สูงถึง 42% โดยหากเทียบจากรายงานของ สมาคมผู้ผลิตรถยนต์แห่งประเทศจีน (China Association of Automobile Manufacturer) ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ที่ผ่านมา ความเคลื่อนไหวในวงการรถ EV จีน ถือว่าฟื้นตัวอย่างมากในเดือนพฤษภาคม โดยมีการยอดผลิตอยู่ที่ 1.554 ล้านคัน และยอดจำหน่าย 1.496 ล้านคัน โดยคาดว่าภายในสิ้นปีนี้ ประชากรรถ EV ในประเทศจีน จะเพิ่มสูงถึง 43.97 ล้านคัน นอกจากจากการทำตลาดในประเทศแล้ว จีนยังถือเป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญในการผลิตและส่งออก โดยครองสัดส่วนปริมาณการขายรถ EV มากกว่า 50% จากทั่วโลก (รวมถึงในปประเทศไทย ที่มีผู้ใช้งานรถ EV ที่ผลิตและนำเข้าจากประเทศจีนเป็นจำนวนมาก)
จีน ถือเป็นประเทศที่ส่งออกรถ EV มากที่สุดในโลก โดยคิดเป็นอัตราส่วนการจำหน่ายถึง 50%
ยกระดับมาตรฐาน เพิ่มความปลอดภัยตั้งแต่ต้นทาง
สิ่งที่เป็นเป้าหมายสำคัญสำหรับการเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ก็คือ การยกระดับมาตรฐานของรถ EV ที่ผลิตในประเทศ เพื่อให้เป็นที่ยอมรับและสามารถขยายกลุ่มเป้าหมายให้กว้างมากยิ่งขึ้น ล่าสุด…รัฐบาลจีน ได้ประกาศบังคับใช้มาตรฐานระดับชาติใหม่ 2 ฉบับ ซึ่งจะมีผลในวันที่ 1 กรกฎาคม 2026 เป็นต้นไป ประกอบไปด้วย ข้อกำหนดด้านความปลอดภัยสำหรับรถยนต์ไฟฟ้า (GB18384—2025) และ ข้อกำหนดด้านความปลอดภัยสำหรับแบตเตอรี่สำหรับรถยนต์ไฟฟ้า (GB38031—2025) ซึ่งถือว่าครอบคลุมเรื่องความปลอดภัย ทั้งกับตัวรถ EV รวมถึงแบตเตอรี่ High Voltage ที่นำมาใช้ควบคู่กัน
เพิ่มระบบตัดไฟฉุกเฉิน ควบคู่การสั่งการโดยซอฟท์แวร์
สิ่งหนึ่งที่จะถุกนำมาใช้สำหรับการยกระดับความปลอดภัยของรถ EV ยุคใหม่ในประเทศจีน ก็คือ กลไก One Touch Power Off หรือหากพูดให้เข้าใจง่ายๆ ปุ่มนี้จะเป็นเหมือน สวิตช์ตัดไฟ ในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน ซึ่งผู้ขับขี่ สามารถตัดการเชื่อมต่อวงจรไฟฟ้าแรงสูง ออกจากระบบจัดเก็บพลังงานในแบตเตอรี่ High Voltage ได้ด้วยการสัมผัสเพียงครั้งเดียว ต่างจากที่โดยปกติแล้ว อาจจะต้องรอการสั่งการจาก Software เพื่อที่จะตัดการจ่ายไฟ ในขณะที่มีเหตุการณ์ไม่คาดฝันเกิดขึ้น ซึ่งถือเป็นการเพิ่มทางเลือกและประสิทธิภาพด้านความปลอดภัยให้กับผู้ใช้รถ EV ให้สูงขึ้นไปอีกขั้น
ห้ามไหม้ ห้ามระเบิด มาตรฐานแบตเตอรี่รถ EV ยุคใหม่
การยกระดับความปลอดภัยสำหรับแบตเตอรี่รถ EV ตามข้อกำหนดใหม่นี้ เริ่มตั้งแต่
- ในส่วนของโครงสร้าง ที่ต้องออกแบบให้มีความแข็งแรงมากขึ้น โดยมีการกำหนดรูปแบบการทดสอบการกระแทกจากทางด้านล่างใหม่ เพื่อประเมินความสามารถในการป้องกันหากเกิดการชนจากใต้ท้อง
- ความปลอดภัยจากความร้อน จากเดิมที่กำหนดให้มีเสียงเตือนส่วงหน้า 5 นาที ก่อนที่จะมีโอกาสเกิดไฟไหม้หรือระเบิด ในกรณีที่แบตเตอรี่มีความร้อนสะสมสูงเกินกำหนด เป็นการรับประกันว่า จะไม่ก่อให้เกิดเหตุการณ์ไฟไหม้หรือระเบิด โดยยังคงต้องมีสัญญาณเตือน นอกจากนี้ ควันที่เกิดขึ้นจากความร้อน จะต้องไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต
- ทดสอบความทนทาน หลังจากการชาร์จเร็วต่อเนื่องถึง 300 Cycle แบตเตอรี่จะต้องไม่เกิดไฟไหม้ ระเบิด หรือเกิดการลัดวงจรในภายหลัง
เชื่อว่า…การเพิ่มระดับความเข้มงวดในการทดสอบแบตเตอรี่สำหรับรถ EV จะเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ช่วยลดการแข่งขันในเชิงต้นทุนให้ต่ำลง อันจะส่งผลโดยตรงต่อเรื่องคุณภาพและมาตรฐานความปลอดภัยของตัวแบตเตอรี่ ซึ่งในระยะยาว จะเป็นปัจจัยสำคัญที่สร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้ทั้งในและนอกประเทศ
CATL และ BYD แบรนด์ผู้ผลิตแบตเตอรี่รถ EV ชั้นนำ ที่เริ่มปรับตัวและพัฒนาคุณภาพในระดับที่เหนือกว่ามาตรฐานกำหนด
แบรนด์ผู้ผลิตแบตเตอรี่ชั้นนำ เริ่มขยับตัวเพื่อรองรับมาตรฐานใหม่
นักวิชาการจากประเทศจีนเชื่อว่า หากมาตรฐานความปลอดภัยใหม่สำหรับรถ EV ที่จะถูกนำมาใช้อย่างเต็มรุปแบบ ในวันที่ 1 กรกฎาคมนี้ อัตราการเกิดไฟไหม้ของรถ EV (แบบไม่มีสาเหตุ) ในประเทศจีน จะลดต่ำลงกว่ารถที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปหลายเท่าตัว โดย ณ ปัจจุบัน ผู้ผลิตแบตเตอรี่สำหรับรถ EV แบรนด์ชั้นนำได้เริ่มขยับตัว เช่น CATL ยืนยันว่า ผลิตภัณฑ์แบตเตอรี่สำหรับรถยนต์นั่งส่วนบุคคลและรถยนต์เพื่อการพาณิชย์ที่ผลิตในรูปแบบ Mass Production ของบริษัท ผ่านการทดสอบตามมาตรฐานแห่งชาติฉบับใหม่ ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2025 ในทำนองเดียวกัน BYD ผู้ผลิตภายใต้แบรนด์ Fin Dreams ระบุว่า Blade Battery เจนเนอเรชั่นที่ 2 ผ่านการทดสอบตามมาตรฐานใหม่ โดยมีประสิทธิภาพเกินกว่าที่ข้อกำหนดบังคับ
แม้ต้นทุนการผลิตอาจสูงขึ้น แต่ในท้ายที่สุดแล้ว คนที่ได้รับประโยชน์โดยตรงจากข้อกำหนดใหม่ คงหนีไม่พ้นตัวผู้บริโภคเอง
แม้ว่าแบตเตอรี่ภายใต้มาตรฐานใหม่ อาจส่งให้รถยนต์ EV ที่ผลิตตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 มีต้นทุนในการผลิตที่สูงขึ้น แต่อย่างไรแล้ว บรรดาค่ายรถยนต์ คงต้องพยายามหากลยุทธ์ หรือแนวทางที่จะควบคุมราคาให้อยู่ในจุดที่สามารถแข่งขันได้ ซึ่งสุดท้ายแล้ว ผลประโยชน์ย่อมตกมาอยู่กับผู้ใช้ ที่จะได้รถ EV ที่มีความปลอดภัย ลดความเสี่ยง และข้อกังวลในการใช้งานได้มากยิ่งขึ้น
